Staal roest. Tenzij je het behandelt en daarmee een roestwerend laagje geeft. Er zijn vele soorten afwerkingen mogelijk, van verzinken en poedercoaten tot verchromen. De keuze hangt vooral af van de toepassing en de uitstraling die je een stalen object wilt geven. In dit artikel zet ik de belangrijkste afwerkingen met de voor- en nadelen op een rij.

Thermisch verzinken van staal

Thermisch verzinken is de allerbeste manier om staal te conserveren. Deze roestwerende behandeling doet ook in de buitenlucht vele tientallen jaren zijn werk. Het is bovendien erg stootvast.

Het staal wordt eerst in een zuurbad gedompeld, waardoor alle roest en dergelijke oplost. Het resultaat is blank staal. Let op: verontreiniging zoals verf en olie wordt niet opgelost in het zuurbad. Het is dus zaak om het staal onbehandeld bij de verzinkerij af te geven.

Na afspoelen in water wordt het staal ondergedompeld in een bad met vloeibaar zink van pakweg 450 graden Celcius. In het bad brandt het zink zich in het metaal. Na afkoeling zit er een harde zinklaag om het metaal heen.

Vele tientallen jaren roestvrij

Het grote voordeel van thermisch verzinken, is dat het staal ook aan de binnenkant van bijvoorbeeld buizen en kokers wordt verzinkt. Hierdoor kan geen roest van binnenuit ontstaan. Is een koker of buis afgesloten, dan moeten daar volgens bepaalde richtlijnen gaten in geboord worden vóór het verzinken. Doe je dat niet, dan kan de koker ontploffen in het zinkbad door het uitzetten van de opgewarmde lucht.

Zilverachtige glans na thermisch verzinken

Als het verzinkte staal recht uit het zinkbad komt, heeft het een sterke zilverachtige glans. Dit duurt niet lang: in de buitenlucht wordt de zinken afwerklaag al snel matgrijs en gevlekt.

Er zijn ook nadelen

Door lassen en buigen kan er spanning op het materiaal komen te staan. Door de hoge temperatuur van het zinkbad kan deze spanning alsnog parten gaan spelen en het werkstuk vervormen. Door kennis en ervaring kan dit voorkomen worden.

Een nadeel is is dat het staal een grove uitstraling krijgt. Het zink zet zich niet compleet gelijkmatig af zodat het oppervlak gebobbeld en ruw aan kan voelen.

Thermisch verzinken van staal
fietsenrek voor op het dak

Staal stralen en meniën

Staal voor binnentoepassingen kun je ook laten stralen en meniën. Dit wordt vooral veel gedaan met staal dat uit het zicht mag blijven en nog bewerkt moet worden, bijvoorbeeld in een verbouwing.

Lasmenie is een soort roodbruine primer. Het grote voordeel hiervan is dat het materiaal nog lasbaar en bewerkbaar is, in tegenstelling tot zink dat eraf geslepen moet worden. Verder kun je beschadigingen gemakkelijk met de kwast of spuitbus bijwerken.

staal gestraald en gemenied

Spuiten van verf of natlakken van staal

Een eenvoudige manier om staal van kleur te voorzien, is door het spuiten van verf of natlakken. Het oppervlakte wordt schoongemaakt door het te stralen. Dan wordt het materiaal geprimerd en afgelakt in iedere denkbare kleur en uitstraling.

Goedkope afwerklaag

Natlakken wordt meestal gedaan bij staal dat in het zicht blijft. Het is de goedkoopste manier om staal van bescherming en kleur te voorzien. Echter is het voor buiten toepassingen beperkt en wordt aangeraden om het om de 5 jaar opnieuw te schilderen.

wout van kolommen en schoren

Poedercoaten van staal

Bij poedercoaten wordt het staal eerst schoon gemaakt, meestal door middel van stralen. Vervolgens wordt er een statische poeder overheen gespoten. omdat ze het werkstuk aarden wordt de poeder goed aangetrokken door het staal zodat het goed blijft zitten. Dan gaat het staal de oven in en smelt de poeder tot een harde laklaag. Deze sluit de buitenlucht af, waardoor er geen zuurstof meer bij het staal kan, dat niet meer kan gaan roesten.

Stootvast en krasvast

Poedercoaten geeft een hardere, kras- en stootvastere laag dan bijvoorbeeld natlak. Ook als je er met je stofzuiger tegenaan stoot, blijft het mooi.

Bij een écht harde klap, bijvoorbeeld als je er met een hamer op slaat, kunnen er wel stukjes poedercoating af springen. Dan is meteen het metaal bloot. Dat probleem speelt bij natlakken minder.

Alle kleuren en structuren mogelijk bij poedercoaten

Het grote voordeel van poedercoaten is dat je allerlei structuren in de verf kunt laten aanbrengen: mat, vlokken, structuur, metallic, glans, etc. Over het algemeen werkt men met RAL kleuren om uit te kiezen.

Poedercoating is vaak een wat dikkere laag dan natlak, waardoor het strakker oogt. De lassen worden mooier en er zijn nooit druipers. De dekking is over het geheel object goed.

Poedercoating is onderhoudsvrij

Poedercoaten geeft een onderhoudsvrij resultaat. Bij natlak moet je om de vijf of acht jaar het staal opnieuw opschuren en lakken. Bij poedercoaten hoef je niets te schuren en te verven. Het blijft tientallen jaren mooi! Het is ook goed schoon te maken, wat zeker relevant is voor buitentoepassingen.

Dit is dé professionele afwerking voor je metalen object. Poedercoaten is vast heel duur, denk je nu. Dat valt wel mee! Het is anderhalf keer zo duur als natlakken.

Daarom wordt voor buitentoepassingen over het algemeen eerst het staal thermisch verzinkt, waarna het nog wordt gepoedercoat om het van kleur te voorzien. Poedercoating hecht ook heel goed op zink (veel beter dan natlak). Dit is tevens de allerbeste manier om staal te conserveren.

Poedercoaten zwart staal

Cortenstaal

Cortenstaal is een staalsoort die meer gemeen heeft met normaal constructiestaal, dan je misschien denkt. Cortenstaal heeft dezelfde kleur, het roest even hard en heeft dezelfde roestkleur en grofheid.

Maar er is een groot verschil: het roestlaagje dat ontstaat op cortenstaal, is tevens de bescherming voor het materiaal eronder. Het zorgt ervoor dat de buitenlucht wordt afgesloten. Kortom: cortenstaal roest niet door, terwijl normaal staal uiteindelijk wel doorroest.

Toepassingen cortenstaal

Cortenstaal wordt toegepast bij objecten die bewust de roestkleur en -structuur moeten krijgen, maar wel tientallen jaren mee moeten kunnen. Je ziet het vaak in sculpturen, gevelbekleding en tuinobjecten.

Voordelen van cortenstaal zijn: je hebt geen schilderkosten, geen geen onderhoudskosten (je kunt het toch niet schoonmaken) en het geeft een onmiskenbare uitstraling. Contenstaal is iets duurder dan gewoon constructiestaal.

Elektrolytisch verzinken (galvaniseren)

Elektrolytisch verzinken is de bekenste vorm van galvaniseren. Hierbij wordt het staal negatief geladen in een bad met zinkdeeltjes gehangen. De positief geladen zinkdeeltjes in het bad worden aangetrokken door het negatief geladen metaal en hechten zich erop.

Bij deze vorm van afwerken is de zinkstructuur minder grof en minder ruw dan bij thermisch verzinken. De holle ruimtes van het object wordt niet verzinkt. Elektrolytisch verzinken wordt vaak toegepast uit kosten oogpunt of op kleinere, fijnere onderdelen waar de passing belangrijk is.

Galvaniseren niet geschikt voor buiten

Een beugeltje of boutje dat je bij de Gamma koopt, is vaak elektrolytisch verzinkt. Omdat de zinklaag veel dunner is, zijn deze producten minder geschikt voor buitentoepassingen. Ze gaan binnen een jaar roesten. Thermisch verzinkte producten niet. Die gaan pas over pakweg honderd jaar roesten, omdat de zinklaag veel dikker is.

Blank staal

Staal is een prachtig materiaal met een unieke uitstraling. Daarom wordt het vaak blank toegepast, bijvoorbeeld bij meubels met een industriële look. Puur natuur, zonder afwerklaag.

Er is wel een nadeel: van elke bewerking die je uitvoert aan het metaal – denk aan slijpen, lassen, warmstoken – blijf je de foutjes zien. Je kunt niet rommelen, het moet in één keer goed gebeuren. Het gevolg is dat er meer zorg aan het werk gesteed moet worden, als het netjes moet zijn.

Blank staal onderhouden

Als je blank staal buiten zet, gaat het roesten. Binnen kun je blank staal wel afnemen met een doekje, als je het daarna maar droog maakt zodat het niet gaat roesten.

Je kunt er ook blanke lak op zetten (natlakken). Daarmee zet je er een doorzichtig laagje overheen, dat zorgt ervoor dat het staal niet meer roest. Je krijgt wel een andere glans. Want de specifieke glans van blank staal kun je niet imiteren met lak.

meubel van hout en staal
complexe laswerkzaamheden

Staal verchromen

Bij verchromen moet het staal eerst vernikkeld worden, waarna er een laagje chroom op wordt gezet. Dit gebeurt volgens hetzelfde proces als bij elektrolytisch verzinken.

Verchromen is een zeer luxe en decoratieve afwerking. Over het algemeen is de laag die erop wordt gezet, veel dunner dan bij andere afwerklagen. Daarom wordt deze afwerkvorm vooral voor binnentoepassingen gebruikt. Chroom is stootvast.

Bij hard verchromen wordt een dikkere laag op het staal aangebracht. Dat maakt buitentoepassingen mogelijk.

Stalen lijst, verchroomd

Advies over afwerking van metaal

Laat je adviseren over de juiste afwerking van jouw stalen object. Ik kan je alles vertellen over de beste afwerklaag voor de toepassing die je in gedachten hebt. Neem gerust contact met me op, dan nemen we samen de opties door.

© Stukvanstaal.nl